Qəhvəyi axıntı niyə olur? Aybaşıdan əvvəl və sonra normaldırmı?

Qısaca:

• Aybaşıdan dərhal əvvəl və ya sonra görülən qəhvəyi axıntı çox vaxt köhnə qandır.
• Aybaşılar arasındakı ləkələnmənin hormonal dəyişikliklər, doğuşa nəzarət üsulları, infeksiyalar və poliplər kimi çoxlu səbəbi ola bilər.
• Menopauzadan sonrakı hər qanaxma az və bir dəfəlik olsa da, həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
• Pis qoxulu, qaşınma və ya ağrı ilə olan axıntı infeksiya əlaməti ola bilər.

Qəhvəyi axıntı niyə olur?

Axıntının qəhvəyi görünməsi ona az miqdarda qan qarışdığını göstərir. Qan uşaqlıqdan yavaş çıxdıqda tündləşir və qırmızı əvəzinə qəhvəyi görünür. Cleveland Clinic və ABŞ Milli Tibb Kitabxanasının (MedlinePlus) sadaladığı səbəblər:

Aybaşının əvvəli və ya sonu

Ən çox görülən zərərsiz səbəb budur. Aybaşının son günlərində və ya bir–iki gün sonra uşaqlıqda qalan qan yavaş çıxır və qəhvəyi görünür (Cleveland Clinic). Aybaşı başlamazdan dərhal əvvəl də oxşar ləkələnmə ola bilər.

Aybaşılararası ləkələnmə

Uşaqlıq boynu həssas toxumadır və az miqdarda qanaya bilər. Bu, aybaşısı yeni başlamış yeniyetmələrdə tez-tez olur, amma hər yaşda görülə bilər (Cleveland Clinic). MedlinePlus-ın sadaladığı digər səbəblər:

• Hormon səviyyələrində dəyişikliklər
• Doğuşa nəzarət həblərinin qeyri-müntəzəm istifadəsi
• Uşaqlıqdaxili vasitə (spiral)
• Stress
• Qalxanabənzər vəzin zəif işləməsi
• Qanı duruldan dərmanlar
• Ginekoloji müayinə və ya biopsiyadan sonra

İnfeksiyalar

• Bakterial vaginoz: Axıntı adətən bozdur, amma alt paltarında quruduqda qəhvəyi görünə bilər. Demək olar ki, həmişə balıq qoxusu ilə müşayiət olunur (Cleveland Clinic).
• Trixomoniaz: Cinsi yolla keçən bu infeksiya toxumanı qıcıqlandıraraq az miqdarda qanaxma yarada bilər. Duru və ya köpüklü, ağ, sarı və ya yaşıl, pis qoxulu axıntı da yarada bilər (Cleveland Clinic).
• Uşaqlıq boynunun və ya uşaqlığın daxili qişasının iltihabı da aybaşılararası qanaxma yarada bilər (MedlinePlus).

Polip və miomalar

Uşaqlıq boynunda və ya uşaqlıqda yaranan xoşxassəli törəmələr (polip, mioma) ləkələnməyə səbəb ola bilər (MedlinePlus).

Hamiləlik

Hamiləlikdə qanaxma uşaqlıqdan kənar hamiləlik və ya düşük kimi halların əlaməti ola bilər. Hamiləsinizsə, hər qanaxmanı həkiminizə bildirin (MedlinePlus). Aybaşınız gecikibsə və hamiləlik ehtimalı varsa, əvvəlcə test edin.

Menopauza

Menopauzada estrogenin azalması ilə vagina divarı nazikləşir və buradakı kiçik damarlar asan qanaya bilər (Cleveland Clinic). Amma qanaxma uşaqlıqdan da gələ bilər. NHS-ə görə menopauzadan sonrakı qanaxmanın ən çox səbəbi bu nazikləşmə olsa da, poliplər, uşaqlığın daxili qişasının qalınlaşması və daha az hallarda uşaqlıq və ya yumurtalıq xərçəngi də səbəb ola bilər. MedlinePlus-a görə menopauzadan sonra qanaxması olan qadınlarda xərçəng riski təxminən 10%-ə yüksəlir. Buna görə hər belə qanaxma qiymətləndirilməlidir. Digər dəyişikliklər üçün Menopauzanın əlamətləri hansılardır? yazımıza baxa bilərsiniz.

Aybaşıdan əvvəl qəhvəyi axıntı normaldırmı?

Ara-sıra və az miqdarda olması çox vaxt problem deyil; aybaşı yaxınlaşarkən yüngül ləkələnmə ola bilər. Doğuşa nəzarət həblərinin qeyri-müntəzəm istifadəsi kimi hormonal dəyişikliklər də ləkələnmə yarada bilər (MedlinePlus). Qorunmasız əlaqə olubsa, aybaşının gözlənildiyi günlərdə yüngül ləkələnmə hamiləliyin ilk əlaməti də ola bilər (NHS); aybaşınız gecikərsə, test edin. Ləkələnmə tezləşirsə, miqdarı adət etdiyinizdən fərqlidirsə və ya ağrı ilə birlikdədirsə, həkimə müraciət edin (Cleveland Clinic).

Aybaşıdan sonra qəhvəyi axıntı normaldırmı?

Bəli, çox vaxt normaldır. Aybaşının sonunda və ya bitməsindən bir–iki gün sonra görülən qəhvəyi axıntı uşaqlıqda qalan qanın yavaş xaric olmasıdır (Cleveland Clinic). Günlərlə davam edirsə, pis qoxuludursa və ya qaşınma və ağrı ilə birlikdədirsə, səbəbi araşdırılmalıdır.

Nə vaxt həkimə müraciət etməlisiniz?

Cleveland Clinic və MedlinePlus-a görə bu hallarda həkimə müraciət edin:

• Aybaşılar arasında tez-tez ləkələnmə varsa və ya əvvəlkindən çoxdursa
• Ləkələnmə güclü qanaxmaya çevrilirsə, xüsusilə qasıq ağrısı ilə birlikdədirsə
• Axıntının rəngi, qatılığı və ya qoxusu dəyişibsə
• Axıntı ağrı və ya qaşınma ilə müşayiət olunursa
• Əvvəllər olmayan bir axıntı hiss etmisinizsə
• Hamiləsinizsə
• Menopauzadasınızsa və ya ona yaxınlaşırsınızsa və qəhvəyi axıntınız varsa
• Qanaxma halsızlıq, başgicəllənmə və ya qasıq ağrısı ilə birlikdədirsə

Pis qoxulu, qaşınma ilə olan və ya rəngi dəyişən axıntının digər mümkün səbəbləri üçün Vaginal göbələk nədir? yazımıza baxa bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

Qəhvəyi axıntı hamiləlik əlamətidirmi?

Təkbaşına deyil. Ən çox səbəb aybaşının əvvəlində və ya sonunda gələn köhnə qandır. Aybaşınız gecikibsə və hamiləlik ehtimalı varsa, test edin; hamiləlikdə hər qanaxmanı həkiminizə bildirin.

Doğuşa nəzarət həbi qəhvəyi axıntı yarada bilərmi?

Hormonal doğuşa nəzarət üsulları, xüsusilə qeyri-müntəzəm istifadə edildikdə, aybaşılararası ləkələnmə yarada bilər (MedlinePlus). Spiral da ara-sıra ləkələnməyə səbəb ola bilər. Davam edərsə, həkiminizlə danışın.

Menopauzadan sonra qəhvəyi axıntı olarsa, nə etməliyəm?

Həkimə müraciət edin. Menopauzadan sonrakı hər qanaxma az və ya bir dəfəlik olsa da, qiymətləndirilməlidir (NHS).