Bakterial vaginoz nədir? Əlamətlər, səbəblər və vaginal qoxu

Qısaca:

• Bakterial vaginoz adətən qaşınma yaratmır; bu, göbələkdən önəmli fərqidir.
• Diaqnozu və müalicəni həkim müəyyən edir; müalicə adətən antibiotiklə aparılır.
• Tez-tez təkrarlana bilər; ətirli məhsullar və vaginal duş riski artırır.
• Hamiləlikdə axıntınız dəyişərsə, mütləq həkiminizə və ya mamanıza bildirin.

Bakterial vaginoz nədir?

Sağlam vaginada laktobasil adlanan ‘yaxşı’ bakteriyalar üstünlük təşkil edir və mühiti yüngül turş saxlayır. Bakterial vaginozda tarazlıq pozulur; laktobasillərin yerini başqa bakteriyalar alır (CDC, NHS). CDC-yə görə bakterial vaginoz dünyada qeyri-adi vaginal axıntının ən çox səbəbidir. ABŞ-dakı milli araşdırmada vaginozu olan qadınların çoxunda əlamət yox idi.

Vaginal floranın tarazlığı və laktobasillərin rolu üçün Vaginal probiotiklər yazımıza baxa bilərsiniz.

Əlamətləri hansılardır?

NHS-ə görə:

• Güclü balıq qoxusu, xüsusilə cinsi əlaqədən sonra
• Boz-ağ rəngli, duru və sulu axıntı
• Adətən qaşınma və ya göynəmə yaratmır

Qadınların yarısında heç bir əlamət olmur (NHS).

Vaginal qoxu niyə yaranır?

Sağlam axıntının güclü və ya xoşagəlməz qoxusu yoxdur (NHS). Qoxunun ən çox səbəbləri:

• Bakterial vaginoz: Xüsusilə əlaqədən sonra balıq qoxusu (NHS).
• Trixomoniaz: Balıq qoxusu verə bilən sarı-yaşıl, köpüklü axıntı; cinsi yolla keçir (NHS).
• Ətirli məhsullar və vaginal duş: Qoxunu örtmək üçün istifadə olunan ətirli məhsullar və vaginanın içini yumaq tarazlığı pozaraq bakterial vaginoz riskini artıra bilər (NHS).

Qoxunu ətirli məhsullarla örtməyə çalışmaq problemi həll etmir, hətta ağırlaşdıra bilər. Davamlı və ya dəyişən qoxu hiss etsəniz, həkimə müraciət edin.

Bakterial vaginoz, yoxsa göbələk?

Bu iki hal tez-tez qarışdırılır. Aşağıdakı müqayisə diaqnoz üçün deyil, həkimə nə deyəcəyinizi bilməyiniz üçündür:

Mənbə: NHS. Göbələk barədə ətraflı məlumat üçün Vaginal göbələk nədir? yazımıza baxa bilərsiniz.

Niyə yaranır, riski nə artırır?

Dəqiq səbəb tam bilinmir. NHS-ə görə risk bu hallarda artır:

• Cinsi aktivlik (amma heç cinsi əlaqədə olmayan qadınlarda da görülə bilər)
• Partnyor dəyişikliyi
• Uşaqlıqdaxili vasitə (spiral) istifadəsi
• Vaginanın içində və ya ətrafında ətirli məhsul istifadə etmək

Niyə önəmlidir?

Bakterial vaginoz çox vaxt ciddi problem yaratmır. Amma:

• Hamiləlikdə: Erkən doğuş və düşük riskini az da olsa artıra bilər; hamiləliklərin çoxunda problem yaratmır (NHS). CDC əlaməti olan bütün hamilələrin müalicəsini tövsiyə edir.
• İnfeksiya riski: Bakterial vaginoz cinsi yolla keçən infeksiyalara yoluxma riskini artıra bilər (NHS, CDC).

Diaqnoz necə qoyulur və necə müalicə olunur?

Diaqnozu həkim qoyur. CDC-nin meyarları arasında axıntının görünüşü, vaginal pH-ın 4,5-dən yüksək olması, qoxunun testlə təsdiqi və mikroskopda tipik hüceyrələrin görülməsi var; ən azı üçü birlikdə olmalıdır.

Müalicə adətən həkimin yazdığı antibiotik həbi, gel və ya kremlə aparılır (NHS). CDC-nin 2021 təlimatı kişi partnyorun rutin müalicəsini tövsiyə etmir; partnyor qadındırsa, onun da müalicəsi lazım ola bilər (NHS). 2025-ci ildə monoqam cütlüklərlə aparılan tədqiqatda kişi partnyor da ağızdan və dəriyə tətbiq olunan dərmanlarla müalicə edildikdə 12 həftədə təkrarlanma 35%, yalnız qadının müalicə olunduğu qrupda 63% olub (Vodstrcil və b., 2025). Bu yanaşma hələ təlimatlara daxil olmayıb.

Təkrarlanmaması üçün nə edə bilərsiniz?

Bakterial vaginoz tez-tez, adətən bir neçə ay ərzində təkrarlanır (NHS). İldə dörd dəfədən çox təkrarlanarsa, həkim bir neçə aylıq qoruyucu müalicə tövsiyə edə bilər. NHS-in tövsiyələri:

Edin:

• Genital nahiyəni su və sadə sabunla yuyun.
• Vanna əvəzinə duş alın.

Etməyin:

• Ətirli məhsullar, vaginal dezodorant, vaginanın içini yuma vasitələri və ya vaginal duş istifadə etməyin.
• Vanna suyuna antiseptik maye əlavə etməyin.
• Alt paltarınızı sərt yuyucu vasitələrlə yumayın.
• Siqaret çəkməyin.

Nə vaxt həkimə müraciət etməlisiniz?

• Bakterial vaginoz ola biləcəyini düşünürsünüzsə; təcili hal deyil, amma müalicə lazımdır (NHS)
• Hamiləsinizsə və axıntınız dəyişibsə (NHS)
• Müalicədən sonra əlamətlər geri qayıdıbsa
• Qaşınma, ağrı, qanaxma və ya hərarət kimi başqa əlamətlər varsa

Tez-tez verilən suallar

Bakterial vaginoz cinsi yolla keçirmi?

Cinsi yolla keçən xəstəlik sayılmır; amma cinsi əlaqə onu tətikləyə və ya ötürə bilər (NHS).

Bakterial vaginoz öz-özünə keçirmi?

Bəzən müalicəsiz keçə bilər. Amma müalicə vaginozla bağlı bəzi riskləri azaltmağa kömək edir; hamiləlikdə erkən doğuş və digər cinsi infeksiyalara yoluxma bunlardandır (CDC). Əlamətləriniz varsa və ya hamiləsinizsə, həkimə müraciət edin; müalicəni həkim planlayır.

Partnyorum da müalicə olunmalıdırmı?

CDC-nin 2021 təlimatı kişi partnyorun rutin müalicəsini tövsiyə etmir; partnyorunuz qadındırsa, onun da müalicəsi lazım ola bilər (NHS). 2025 tədqiqatı kişi partnyorun da müalicəsinin təkrarlanmanı azalda biləcəyini göstərdi (Vodstrcil və b., 2025); tez-tez təkrarlanırsa, bunu həkiminizlə danışın.