Qadın sağlamlığında ən çox istifadə olunan 5 bitki mənşəli dəstək

Qadın sağlamlığı dedikdə önə çıxan, elmi baxımdan özünü sübut etmiş 5 əsas bitki:

1. Vitex (Vitex agnus-castus)

Qadın sağlamlığının «qızıl bitkisi» kimi tanınır. Vitex birbaşa hormon ehtiva etmir; amma beyindəki hipofiz vəzi vasitəsilə təsir edərək progesteron və estrogen balansını tənzimləyir.

• Hansı hallarda? PMS (aybaşıqabağı gərginlik), tsikl pozuntuları və hiperprolaktinemiya ilə bağlı döş ağrılarında (mastalgiya) ilk seçimdir.
• Əczaçı qeydi: Təsirini göstərməsi üçün adətən ən azı 3 ay müntəzəm istifadə tələb olunur.

2. Simisifuqa (Cimicifuga racemosa / Black Cohosh)

Xüsusilə menopauza dövründəki qadınların ən böyük köməkçisidir. Estrogenəbənzər təsirlər göstərsə də, döş toxumasında risk yaratmadığına dair tədqiqatlar mövcuddur.

• Hansı hallarda? Menopauzal isti basmalarının, gecə tərləmələrinin və yuxu pozuntularının yüngülləşdirilməsində istifadə olunur.
• Əczaçı qeydi: Qaraciyər fermentlərinə təsir edə biləcəyi üçün qaraciyər xəstəliyi olanlar mütləq həkim nəzarəti altında istifadə etməlidir.

3. Çin mələkotu (Angelica sinensis / Dong Quai)

Uzaq Şərq təbabətində «qadın jenşeni» adlandırılan bu bitki ginekoloji şikayətlərdə ən çox müraciət edilən kök ekstraktlarından biridir. Qan dövranını dəstəkləyən və saya əzələləri boşaldan təsiri ilə tanınır.

• Hansı hallarda? Ağrılı aybaşı (dismenoreya), çanaq konqestiyası və menopauzadakı damar şikayətlərinin (isti basma kimi) yüngülləşdirilməsində istifadə olunur.
• Əczaçı qeydi: Kumarin tərkibinə görə qanı durulaşdıran (varfarin və s.) dərmanlarla ciddi qarşılıqlı təsirə girə bilər. Əməliyyatdan əvvəl istifadəsi dayandırılmalıdır.

4. Enotera yağı (Evening Primrose Oil)

Bu bitkinin toxumlarından alınan yağ nadir rast gəlinən omeqa-6 yağ turşusu olan qamma-linolen turşusu (GLA) baxımından çox zəngindir.

• Hansı hallarda? Aybaşıqabağı dövrdə əhval dəyişikliklərində, dəri quruluğunda və hormonal akne problemlərində dəstəkləyicidir.
• Əczaçı qeydi: Qanı durulaşdıran dərman qəbul edənlər ehtiyatla istifadə etməlidir.

5. Soya izoflavonları (genistein və daidzein)

Soya paxlasından alınan bu birləşmələr «fitoestrogen» kateqoriyasına aiddir. Bədəndəki estrogen reseptorlarına bağlanaraq bədənin çatışmayan öz estrogenini təqlid edir.

• Hansı hallarda? Menopauzadan sonra sümük əriməsi (osteoporoz) riskini azaltmaq və menopauza simptomlarını idarə etmək üçün istifadə olunur.
• Əczaçı qeydi: Genistein tərkibli qida əlavələrinin biomənimsənilməsi yüksəkdir, amma hormona həssas xərçəng anamnezi olanlarda istifadəsi məhduddur.