FSH hormonu nədir, nə qədər olmalıdır? Yüksək və aşağı FSH

Qısaca:

• FSH yumurtanın inkişafını stimullaşdırır; səviyyəsi aybaşı dövrü boyunca dəyişir (MedlinePlus).
• Yumurtalıqlar daha az yumurta buraxdıqca bədən daha çox FSH istehsal edir; menopauzada FSH yüksəkdir (MedlinePlus).
• Normal aralıq laboratoriyaya görə dəyişir; tək bir dəyər təkbaşına diaqnoz qoydurmur.
• 45 yaş və yuxarı menopauzanı anlamaq üçün FSH testi çox vaxt lazım deyil (NICE).

FSH nəyə yarayır?

FSH hipofiz vəzindən qana keçir və yumurtalıqlara çatır. Orada yumurtanın inkişafını stimullaşdırır və yumurtanı yumurtlamaya hazırlayır (MedlinePlus). Yumurtlamanı tetikləyən digər hipofiz hormonu LH-dır; ikisi birlikdə dövrü idarə edir. Hər ikisini Menopauza lüğəti səhifəsində qısaca izah etdik.

Dövrdən başqa FSH-a ən çox təsir edən dəyişiklik menopauza keçididir. MedlinePlus-a görə yumurtalıqlar daha az yumurta buraxdıqca bədən yumurtlamanı tetikləmək üçün daha çox hormon istehsal edir; yüksək FSH perimenopauza və menopauzanın adi əlamətidir.

FSH testi niyə edilir?

MedlinePlus-a görə qadınlarda FSH testi bu hallarda istənilə bilər:

• 12 ay cəhdə baxmayaraq hamilə qalınmadıqda, səbəbini anlamağa kömək etmək üçün
• Aybaşı qeyri-müntəzəm olduqda və ya kəsildikdə
• Yumurtalıqlara təsir edən bir vəziyyətdən şübhələnildikdə
• Menopauzanın və ya perimenopauzanın başlayıb-başlamadığını anlamaq üçün

Menopauza üçün testin kimlərə lazım olduğunu Menopauza testi necə edilir? yazımızda izah etdik. Qısaca: 45 yaş və yuxarı, əlamətləri olan sağlam şəxslərdə test çox vaxt lazım deyil; 40–45 yaş arasında və 40 yaşdan əvvəl nəzərdən keçirilir (NICE).

FSH hormonu nə qədər olmalıdır?

MedlinePlus-ın verdiyi qadın aralıqları (mIU/mL):

• Yetkinlikdən əvvəl: 0–4,0
• Yetkinlik: 0,3–10,0
• Aybaşı görməyə davam edən qadın: 4,7–21,5
• Menopauzadan sonra: 25,8–134,8

Bu aralıqlar laboratoriyadan laboratoriyaya bir qədər dəyişir (MedlinePlus). Nəticənizi hesabatınızdakı istinad aralığı ilə müqayisə edin. Aybaşı görən qadınlarda FSH dövrün gününə görə dəyişdiyi üçün həkim testi müəyyən gündə istəyə bilər (MedlinePlus).

Yüksək və aşağı FSH nə deməkdir?

MedlinePlus-a görə qadınlarda yüksək FSH bunlarla əlaqəli ola bilər:

• Menopauza və ya perimenopauza (erkən və ya vaxtından əvvəl menopauza daxil)
• Yumurtalıqların erkən çatışmazlığı (yumurtalıqların vaxtından əvvəl çatışmazlığı)
• Hormon terapiyası
• Bəzi hipofiz vəzi şişləri
• Terner sindromu kimi xromosom fərqlilikləri

Aşağı FSH isə bunlarla əlaqəli ola bilər:

• Hipofiz vəzinin və ya hipotalamusun kifayət qədər hormon istehsal etməməsi
• Çox aşağı çəki və ya sürətli çəki itkisi
• Yumurtlamamaq
• Hamiləlik

Bu siyahılar nəticənin "nə ola biləcəyini" göstərir, diaqnoz qoymur. Həkim FSH-ı yaşınız, əlamətləriniz və LH, estrogen kimi digər hormon nəticələri ilə birlikdə şərh edir.

Test necə edilir, nəticəyə nə təsir edir?

Qan qol venasından götürülür; prosedur adətən beş dəqiqədən az çəkir (MedlinePlus). Evdə sidiklə edilən FSH testləri də var; bunlar yalnız normadan yüksək FSH-ı göstərə bilər və məhsuldarlıq barədə qərar vermək üçün istifadə edilməməlidir (MedlinePlus).

Nəticəyə təsir edə biləcək hallar:

• Dövrün günü: Aybaşı görən qadında FSH ay ərzində dəyişir (MedlinePlus).
• Kombinə kontrasepsiya üsulu və ya yüksək dozada progestogen: Bunları istifadə edərkən FSH testi menopauzanı müəyyən etmək üçün istifadə edilmir (NICE).
• Hormon terapiyası: FSH-ı yüksəldə bilər (MedlinePlus).

Nə vaxt həkimə müraciət etməlisiniz?

• 12 aydır müntəzəm cəhd etməyinizə baxmayaraq hamilə qala bilməmisinizsə (MedlinePlus bu halda FSH testinin istənilə biləcəyini bildirir)
• Ardıcıl 3 dəfə aybaşınızı buraxmısınızsa və ya aybaşınız qeyri-müntəzəm olubsa (NHS)
• Menopauza əlamətləriniz 45 yaşdan əvvəl başlayıbsa
• Əlinizdəki FSH nəticəsinin nə demək olduğunu öyrənmək istəyirsinizsə

Tez-tez verilən suallar

FSH yüksəkdirsə, hamilə qalmaq olmur?

Yüksək FSH təkbaşına "hamilə qalmaq olmur" demək deyil. Nəticə yaşınızla, dövrün hansı günündə ölçüldüyü ilə və digər testlərlə birlikdə qiymətləndirilir. Evdə edilən sidik FSH testləri məhsuldarlığı göstərmir (MedlinePlus). Hamiləlik planlaşdırırsınızsa, nəticəni həkiminizlə müzakirə edin.

FSH-ın yüksəkliyi menopauza deməkdir?

45 yaş və yuxarı, əlamətlərlə birlikdə yüksək FSH çox vaxt adi perimenopauza və ya menopauzanın əlamətidir (MedlinePlus). Daha gənc yaşda isə yumurtalıqların erkən çatışmazlığı kimi səbəblər də nəzərdən keçirilir; NICE-a görə bu diaqnoz tək bir testlə deyil, 4–6 həftə ara ilə götürülən iki qan nümunəsi ilə qoyulur.

FSH və AMH eyni şeydir?

Xeyr. FSH hipofizdən ifraz olunur və ay ərzində dəyişir. AMH yumurtalıqda qalan yumurtaların sayını əks etdirir. NICE 45 yaş və yuxarı şəxslərdə menopauzanı müəyyən etmək üçün AMH testindən istifadə edilməməsini tövsiyə edir. AMH barədə Menopauza lüğəti səhifəsində yazdıq.