FSH Hormonu Nedir, Kaç Olmalı? Yüksek ve Düşük FSH

Kısaca:

• FSH yumurta gelişimini uyarır; adet döngüsü boyunca düzeyi değişir (MedlinePlus).
• Yumurtalıklar daha az yumurta bıraktıkça vücut daha fazla FSH üretir; menopozda FSH yüksektir (MedlinePlus).
• Normal aralık laboratuvara göre değişir; tek bir değer tek başına tanı koydurmaz.
• 45 yaş ve üstünde menopozu anlamak için FSH testi çoğu zaman gerekmez (NICE).

FSH ne işe yarar?

FSH, hipofiz bezinden kana karışır ve yumurtalıklara ulaşır. Orada yumurtanın gelişmesini uyarır ve yumurtayı yumurtlamaya hazırlar (MedlinePlus). Yumurtlamayı tetikleyen öteki hipofiz hormonu LH'dir; ikisi birlikte döngüyü yürütür. İkisini Menopoz Sözlüğü'nde kısaca anlattık.

Döngü dışında FSH'yi etkileyen en büyük değişiklik menopoz geçişidir. MedlinePlus'a göre yumurtalıklar daha az yumurta bıraktıkça vücut yumurtlamayı tetiklemek için daha fazla hormon üretir; yüksek FSH perimenopoz ve menopozun olağan bir işaretidir.

FSH testi neden yapılır?

MedlinePlus'a göre kadınlarda FSH testi şu durumlarda istenebilir:

• 12 ay denemeye rağmen gebe kalınamadığında, nedenini anlamaya yardım etmek için
• Adetler düzensizleştiğinde ya da kesildiğinde
• Yumurtalıkları etkileyen bir durumdan şüphelenildiğinde
• Menopoz ya da perimenopozun başlayıp başlamadığını anlamak için

Menopoz için testin kimlere gerektiğini Menopoz Testi Nasıl Yapılır? yazımızda anlattık. Kısaca: 45 yaş ve üstünde belirtileri olan sağlıklı kişilerde test çoğu zaman gerekmez; 40–45 yaş arasında ve 40 yaşından önce düşünülür (NICE).

FSH hormonu kaç olmalı?

MedlinePlus'ın verdiği kadın aralıkları (mIU/mL):

• Ergenlik öncesi: 0–4,0
• Ergenlik: 0,3–10,0
• Adet görmeye devam eden kadın: 4,7–21,5
• Menopoz sonrası: 25,8–134,8

Bu aralıklar laboratuvardan laboratuvara biraz değişir (MedlinePlus). Sonucunu raporundaki referans aralığıyla karşılaştır. Adet gören kadınlarda FSH döngünün gününe göre değiştiği için hekimin testi belirli bir günde isteyebilir (MedlinePlus).

Yüksek ve düşük FSH ne anlama gelir?

MedlinePlus'a göre kadınlarda yüksek FSH şunlarla ilişkili olabilir:

• Menopoz ya da perimenopoz (erken ya da prematüre menopoz dahil)
• Yumurtalıkların erken yetmezliği (prematüre over yetmezliği)
• Hormon tedavisi
• Bazı hipofiz bezi tümörleri
• Turner sendromu gibi kromozom farklılıkları

Düşük FSH ise şunlarla ilişkili olabilir:

• Hipofiz bezinin ya da hipotalamusun yeterli hormon üretmemesi
• Çok düşük kilo ya da hızlı kilo kaybı
• Yumurtlamama
• Gebelik

Bu listeler bir sonucun "ne olabileceğini" gösterir, tanı koymaz. Hekim FSH'yi yaşınla, belirtilerinle ve LH, östrojen gibi öteki hormon sonuçlarıyla birlikte yorumlar.

Test nasıl yapılır, sonucu ne etkiler?

Kol damarından kan alınır; işlem genellikle beş dakikadan kısa sürer (MedlinePlus). Evde idrarla yapılan FSH testleri de var; bunlar yalnız normalden yüksek FSH'yi gösterebilir ve doğurganlık hakkında karar vermek için kullanılmamalıdır (MedlinePlus).

Sonucu etkileyebilecek durumlar:

• Döngünün günü: Adet gören kadında FSH ay içinde değişir (MedlinePlus).
• Kombine doğum kontrol yöntemi ya da yüksek doz progestojen: Bunları kullanırken FSH testi menopozu belirlemek için kullanılmaz (NICE).
• Hormon tedavisi: FSH'yi yükseltebilir (MedlinePlus).

Ne zaman hekime gitmelisin?

• 12 aydır düzenli denemene rağmen gebe kalamadıysan (MedlinePlus bu durumda FSH testinin istenebileceğini söyler)
• Adetini üst üste 3 kez kaçırdıysan ya da adetlerin düzensizleştiyse (NHS)
• 45 yaşından önce menopoz belirtilerin başladıysa
• Elindeki FSH sonucunun ne anlama geldiğini öğrenmek istiyorsan

Sık sorulanlar

FSH yüksekse hamile kalınmaz mı?

Yüksek FSH tek başına "gebe kalınmaz" demek değildir. Sonuç yaşınla, döngünün hangi gününde ölçüldüğüyle ve öteki testlerle birlikte değerlendirilir. Evde yapılan idrar FSH testleri doğurganlığı göstermez (MedlinePlus). Gebelik planlıyorsan sonucu hekiminle konuş.

FSH yüksekliği menopoz demek mi?

45 yaş ve üstünde, belirtilerle birlikte yüksek FSH çoğu zaman olağan perimenopoz ya da menopozun işaretidir (MedlinePlus). Daha genç yaşta ise yumurtalıkların erken yetmezliği gibi nedenler de düşünülür; NICE'a göre bu tanı tek bir testle değil, 4–6 hafta arayla alınan iki kan örneğiyle konur.

FSH ile AMH aynı şey mi?

Hayır. FSH hipofizden salgılanır ve ay boyunca değişir. AMH yumurtalıkta kalan yumurta sayısını yansıtır. NICE, 45 yaş ve üstünde menopozu belirlemek için AMH testinin kullanılmamasını önerir. AMH'yi Menopoz Sözlüğü'nde anlattık.