Menopoz Yaşı Kaç? Erken Menopoz Nedir, Neden Olur?

Kısaca:

• Menopoz, 12 ay üst üste adet görülmeyince konan bir tanıdır.
• 45 yaşından önce menopoz erken, 40 yaşından önce prematüre sayılır.
• Sigara, ailede erken menopoz ve bazı tıbbi tedaviler erken menopoz riskini artırır.
• Erken menopozda eksilen hormonların yerine konması genellikle önerilir; kararı hekim verir.

Menopoz kaç yaşında başlar?

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre kadınların çoğu doğal menopoza 45 ile 55 yaş arasında girer. ABD'de ortalama menopoz yaşı 52'dir (ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü).

Menopoz bir günde olmaz. Adetler önce düzensizleşir; bu geçiş dönemine perimenopoz denir ve birkaç yıl sürebilir (DSÖ). Menopoz tanısı, başka bir neden yokken 12 ay üst üste adet görülmediğinde, geriye dönük olarak konur. Bu dönemin belirtilerini Menopoz Belirtileri Nelerdir? yazımızda anlattık.

Erken menopoz nedir?

NHS'ye göre:

• Erken menopoz: Düzenli adetlerin 45 yaşından önce kesilmesi.
• Prematüre menopoz: Adetlerin 40 yaşından önce kesilmesi. Tıpta yumurtalıkların erken yetmezliği (prematüre over yetmezliği) olarak da geçer.

Sanıldığından daha yaygın olabilir. Dünya genelindeki çalışmaları birleştiren bir meta-analizde 40 yaşından önce yumurtalık yetmezliği sıklığı %3,7 bulundu (Golezar ve ark., 2019).

Erken menopoz neden olur?

Çoğu zaman belirli bir neden bulunmaz. NHS'nin saydığı risk etkenleri:

• Ailede erken menopoz öyküsü
• Adetlerin erken yaşta başlamış olması
• Sigara içmek
• Düşük kilo

Bazı tedaviler de erken menopoza yol açabilir (NHS):

• Kemoterapi ve radyoterapi
• Bazı hormon ilaçları
• Yumurtalıkların ameliyatla alınması

DSÖ, 40 yaşından önceki menopozun kromozom farklılıkları ve otoimmün hastalıklarla da ilişkili olabileceğini belirtiyor.

Erken menopozun belirtileri nelerdir?

En belirgin işaret, adetlerin 45 yaşından önce düzensizleşmesi ya da tamamen kesilmesidir. Bunlara sıcak basması, gece terlemesi, uyku sorunları, ruh hali değişiklikleri, unutkanlık ve odaklanma güçlüğü eşlik edebilir (NHS).

Adetlerin kesilmesinin hamilelik, aşırı kilo kaybı, yoğun egzersiz ya da tiroid sorunları gibi başka nedenleri de olabilir. Bu yüzden 45 yaşından önce adetlerin düzensizleşirse ya da kesilirse hekime başvur. Adet düzensizliğinin diğer nedenlerini Adet Düzensizliği Ne Zaman ve Neden Olur? yazımızda bulabilirsin.

Erken menopoz neden önemli?

Östrojen kemikleri ve kalp-damar sistemini korumada rol oynar. Erken menopozda bu koruma daha erken azaldığı için kemik erimesi (osteoporoz) ve kalp-damar hastalığı riski artar (NHS).

NHS, menopoz 45 yaşından önce başladıysa eksilen hormonların yerine konmasının önemli olduğunu belirtiyor. Bunun için başlıca seçenekler hormon tedavisi ya da kombine doğum kontrol hapıdır. Hangisinin, ne kadar süreyle uygun olduğuna hekim karar verir.

Ne zaman hekime gitmelisin?

• 45 yaşından önce adetlerin düzensizleştiyse ya da kesildiyse
• 40 yaşından önce menopoz belirtilerin başladıysa
• Ailende erken menopoz varsa ve belirtiler fark ediyorsan
• Kemoterapi, radyoterapi ya da yumurtalık ameliyatı geçirdiysen ve adetlerin değiştiyse

Sık sorulanlar

Menopoz yaşı kalıtsal mı?

Ailede erken menopoz öyküsü, erken menopoz riskini artıran etkenler arasında (NHS). Annenin menopoz yaşı bir fikir verebilir, ama kesin bir öngörü sağlamaz.

Sigara menopozu erkene çeker mi?

Sigara, NHS'nin saydığı erken menopoz risk etkenlerinden biridir.

Erken menopozda hamile kalınabilir mi?

Erken ya da prematüre menopoz hamile kalmayı zorlaştırır (NHS). Prematüre over yetmezliğinde yumurtalıklar ara ara çalışabildiği için kendiliğinden hamilelik nadiren de olsa mümkündür. Hormon tedavisi gebelikten korumaz (ESHRE, 2024). Hamilelik istemiyorsan korunma yöntemini, istiyorsan tüp bebek gibi seçenekleri hekiminle konuş (NHS).