Eczane bankosunun arkasında her gün onlarca kadınla konuşuyorum. Çoğumuz; iş, aile, çocuklar veya günlük koşturmaca derken en çok kendimizi ihmal ediyoruz. Genelde bize bir ağrı kesici veya vitamin sormaya geliyorsunuz, ancak benim size her zaman hatırlatmak istediğim bir şey var: Erken teşhis, en güçlü ilaçtır.
Vücudumuz bir makine gibi çalışır ve bazen sessizce sinyaller verir. Bu sinyalleri duymak için yılda sadece bir gününüzü check-up ve kontrollere ayırmanız, gelecekteki yıllarınızı kurtarabilir. İşte bir eczacı gözüyle, her kadının ajandasında mutlaka yer alması gereken o temel testler:
1. Jinekolojik Muayene ve Pap-Smear Testi
Belki de en çok ertelenen ama en hayati olanı budur. Rahim ağzı kanseri, erken evrede yakalandığında tedavisi en mümkün türlerden biridir. 21 yaşından itibaren (veya aktif cinsel yaşam başladıktan sonra) yılda bir kez yapılan bu basit tarama, hayat kurtarır.
2. Meme Sağlığı Kontrolü
20’li yaşlardan itibaren her ay kendi kendinize meme muayenesi yapmanız çok önemli. Ancak 40 yaşından sonra (risk durumuna göre daha erken de olabilir) yıllık mamografi veya doktorunuzun önereceği meme ultrasonu "altın standarttır". Unutmayın, elinize gelen bir kitleyi fark etmeden çok önce, bu görüntüleme yöntemleri sorunu görebilir.
3. Kan Sayımı ve Metabolik Panel
Eczaneye en çok "Halsizim, çok yoruluyorum" şikayetiyle geliniyor. Bunun arkasında genellikle basit bir demir eksikliği anemisi veya B12 düşüklüğü yatıyor. Yılda bir kez yaptıracağınız tam kan sayımı (hemogram), kan şekeri, kolesterol seviyeleri ve karaciğer-böbrek fonksiyon testleri, vücudunuzun iç haritasını çıkarır.
4. Tiroid Fonksiyon Testleri (TSH)
Kadınlarda tiroid bozuklukları erkeklere oranla çok daha yaygındır. Nedensiz kilo alımı, saç dökülmesi, aşırı üşüme veya sinirlilik hali aslında sadece "stres" değil, tiroidinizin bir çığlığı olabilir. Basit bir kan testiyle TSH değerinize bakılması yeterlidir.
5. Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA)
Özellikle menopoz dönemine yaklaşan veya giren kadınlar için kemik erimesi (osteoporoz) sessiz bir düşmandır. Kemiklerinizin gücünü bilmek, ileride oluşabilecek kırıkları önlemek adına atılacak en büyük adımdır.
6. D Vitamini ve Demir Depoları (Ferritin)
Bir eczacı olarak şunu söyleyebilirim ki; toplumumuzda D vitamini eksikliği adeta bir salgın gibi. Bağışıklığınızdan ruh halinize kadar her şeyi etkileyen bu değerleri kontrol ettirmeden ezbere takviye kullanmak yerine, ölçüm yaptırıp doğru dozu belirlemek en sağlıklısıdır.
Kaynakça
-
ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists): Kadın sağlığı ve yıllık jinekolojik tarama protokolleri.
-
TC Sağlık Bakanlığı Kanser Dairesi Başkanlığı: Ulusal meme ve rahim ağzı kanseri tarama standartları.
-
Endocrine Society: Tiroid ve hormonal tarama rehberleri.
-
WHO (Dünya Sağlık Örgütü): Erişkin bireylerde bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi ve rutin kontrol tavsiyeleri.