# D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir? Kışın Neden Artar?

- Sayfa: https://www.carewithki.com/kesfet/d-vitamini-eksikligi-belirtileri
- Yayın: 5 Kasım 2026
- Konular: Vitamin, Kan Testi
- Konu sayfası: Vitaminler, Mineraller ve Kan Testleri https://www.carewithki.com/kesfet/konu/vitamin-ve-kan-testleri
- Yayımlayan: care with .ki (içerik ilkeleri: https://www.carewithki.com/icerik-ilkeleri)

![D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir? Kışın Neden Artar?](https://www.carewithki.com/blog/d-vitamini-eksikligi-belirtileri.jpg)

> D vitamini eksikliği belirgin olduğunda kemik ağrısı, kas güçsüzlüğü ya da kas ağrısı ve kolay kırılan kemiklerle kendini gösterir (MedlinePlus, NIH). Hafif eksiklik ise belirti vermeyebilir. Eksikliği ancak kandaki 25(OH)D düzeyini ölçen test gösterir. Güneş ışığının azaldığı kış aylarında, az dışarı çıkanlarda ve vücudunu örtenlerde risk artar.

D vitamini eksikliği belirgin olduğunda kemik ağrısı, kas güçsüzlüğü ya da kas ağrısı ve kolay kırılan kemiklerle kendini gösterir (MedlinePlus, NIH). Hafif eksiklik ise belirti vermeyebilir. Eksikliği ancak kandaki 25(OH)D düzeyini ölçen test gösterir. Güneş ışığının azaldığı kış aylarında, az dışarı çıkanlarda ve vücudunu örtenlerde risk artar.

**Kısaca:**

- Vücut D vitaminini çoğunlukla güneş ışığı çıplak cilde değdiğinde üretir. Mevsim, günün saati, bulut, yaş ve cilt rengi bu üretimi etkiler (NIH).
- Ciddi eksiklik çocukta raşitizme, gençlerde ve yetişkinlerde kemik ağrısı ve kas güçsüzlüğüyle seyreden osteomalaziye yol açar (NIH).
- Yetişkinlerin günlük ihtiyacı 15 mcg (600 IU); 71 yaştan sonra 20 mcg (800 IU) (NIH).
- Herkese rutin D vitamini testi önerilmiyor; testin gerekip gerekmediğine hekim karar verir (MedlinePlus).
- Fazlası da zararlıdır. Zehirlenme neredeyse her zaman takviyeden olur; güneşten olmaz (NIH, NHS).

## D vitamini ne işe yarar?

D vitamini vücudun kalsiyumu emmesine yardım eder. Kalsiyum kemiklerin temel yapı taşlarından biridir. NIH'e göre kaslar hareket etmek, sinirler beyinle vücut arasında ileti taşımak, bağışıklık sistemi de bakterilere ve virüslere karşı koymak için D vitaminine ihtiyaç duyar.

D vitamini üç yoldan gelir (MedlinePlus):

- **Güneş:** Çıplak cilt dışarıda güneş ışığı aldığında vücut D vitamini üretir. Pencere camının arkasından alınan güneş D vitamini üretmez (NIH).
- **Besin:** Yalnız birkaç besinde doğal olarak bulunur: yağlı balık (somon, sardalya, uskumru, alabalık), balık karaciğeri yağı, yumurta sarısı, karaciğer, biraz da peynir (NIH, NHS). Bazı ülkelerde süte ve kahvaltılık gevreklere eklenir.
- **Takviye:** Damla ya da tablet olarak bulunur. Yağda çözündüğü için biraz yağ içeren bir öğünle alındığında daha iyi emilir (NIH).

## D vitamini eksikliğinin belirtileri nelerdir?

![MedlinePlus ve NIH'e göre D vitamini eksikliğinde görülebilenler: kemik ağrısı, kas güçsüzlüğü ya da kas ağrısı, yumuşak ya da şekli bozulan kemikler, kırıklar; çocukta raşitizm, yetişkinde osteomalazi. Hafif eksiklik belirti vermeyebilir](https://www.carewithki.com/blog/gorsel/d-vitamini-eksikligi-belirtileri-1.png)

MedlinePlus, D vitamini eksikliğiyle ilişkili olabilecek belirtileri şöyle sayar:

- Kemik ağrısı
- Kas güçsüzlüğü ya da kas ağrısı
- Yumuşak ya da şekli bozulan kemikler
- Zayıf kemikler ve kırıklar
NIH'e göre ciddi eksiklik çocuklarda kemiklerin yumuşayıp şekil bozukluğuna uğradığı raşitizme, gençlerde ve yetişkinlerde kemik ağrısı ve kas güçsüzlüğüyle seyreden osteomalaziye yol açar.

**Bilinmesi gereken bir nokta:** İnternette D vitamini eksikliğine bağlanan yorgunluk, saç dökülmesi ya da keyifsizlik gibi uzun listeler sık görülür. NIH, ABD Ulusal Akademileri'nin değerlendirmesine dayanarak, D vitamininin kemik sağlığı dışındaki etkilerine dair kanıtın yetersiz ya da çelişkili olduğunu belirtir. Bu belirtilerin başka nedenleri de olabilir.

## Kışın D vitamini eksikliği neden artar?

NIH'e göre güneşten D vitamini yapımını mevsim, günün saati, günün uzunluğu, bulut, hava kirliliği, yaş ve cilt rengi etkiler. Kışın günler kısalır, güneş ışığı zayıflar ve insanlar dışarıda daha az zaman geçirir.

NHS, İngiltere için Ekim'den Mart başına kadar güneşten yeterli D vitamini üretilemediğini söyler. Bu dönem İngiltere'nin enlemine göredir; Türkiye daha güneydedir. Yine de NIH'in saydığı etkenler her yerde geçerli: kışın daha az güneş ve dışarıda daha az zaman, daha az D vitamini demektir.

Türkiye'de de D vitamini eksikliği yaygın bir sorun olarak görülüyor. Sağlık Bakanlığı 2005'te bebeklere ücretsiz D vitamini dağıtılan bir program, 2011'de de gebelere yönelik bir D vitamini destek programı başlattı (Özdemir ve ark., 2018). Aynı çalışma İstanbul'da gebelerde ve bebeklerinde eksikliğin programa rağmen sürdüğünü bildiriyor.

## Kimlerde D vitamini eksikliği daha sık görülür?

NIH ve MedlinePlus'a göre risk şu gruplarda daha yüksektir:

- **Yalnız anne sütüyle beslenen bebekler:** Anne sütü tek başına yeterli D vitamini sağlamaz (NIH).
- **İleri yaştakiler:** Yaşla birlikte cildin D vitamini yapma gücü azalır (NIH).
- **Güneşe az çıkanlar:** Evden az çıkanlar, dışarıda vücudunu ve başını örtenler, güneş kremi kullananlar (NIH, MedlinePlus).
- **Koyu tenliler:** Cilt koyulaştıkça güneşten yapılan D vitamini azalır (NIH).
- **Yağ emilimini bozan hastalıkları olanlar:** Crohn hastalığı, çölyak, ülseratif kolit (NIH).
- **Obezitesi olanlar ve mide küçültme ameliyatı geçirenler** (NIH)
- **Laktoz intoleransı ya da süt alerjisi olanlar ve vegan beslenenler** (NIH)
- **Böbrek ya da karaciğer hastalığı olanlar:** D vitaminini kullanılabilir biçime çevirmek zorlaşır (MedlinePlus).
- **Bazı ilaçları kullananlar:** Bazı kolesterol ilaçları (statinler), steroidler ve kilo verme ilaçları D vitamini düzeyini etkileyebilir (MedlinePlus).

## D vitamini eksikliği nasıl anlaşılır?

Kandaki 25-hidroksivitamin D, kısaca 25(OH)D düzeyi ölçülür. MedlinePlus'a göre bu, vücutta yeterli D vitamini olup olmadığını görmenin en doğru yoludur. Kol damarından kan alınır; özel bir hazırlık gerekmez. Kullandığın ilaçları ve takviyeleri hekimine söyle.

MedlinePlus'a göre **herkese rutin D vitamini testi önerilmez**. Test genellikle şu durumlarda istenir:

- D vitamini eksikliğiyle ilişkili olabilecek bir kemik hastalığı ya da belirti varsa;
- yukarıdaki risk gruplarından birindeysen;
- takviye kullanıyorsan ve düzeyin izleniyorsa.
Hangi testlerin ne zaman yaptırıldığını [Her Kadının Yılda Bir Kez Yaptırması Gereken Testler](https://www.carewithki.com/kesfet/her-kadinin-yilda-bir-kez-yaptirmasi-gereken-testler) yazımızda anlattık.

![NIH'e göre günlük önerilen miktar: 0–12 ay 10 mcg (400 IU), 1–70 yaş 15 mcg (600 IU), 71 yaş ve üstü 20 mcg (800 IU), gebe ve emziren kadın 15 mcg (600 IU). Kan testinde 25(OH)D: 30 nmol/L (12 ng/mL) altı çok düşük, 50 nmol/L (20 ng/mL) ve üstü çoğu kişi için yeterli, 125 nmol/L (50 ng/mL) üstü fazla](https://www.carewithki.com/blog/gorsel/d-vitamini-eksikligi-belirtileri-2.png)

NIH'in verdiği değerler (sonuç laboratuvara göre nmol/L ya da ng/mL yazılır; 1 nmol/L = 0,4 ng/mL):

| Kandaki 25(OH)D | Ne anlama gelir? |
| --- | --- |
| 30 nmol/L (12 ng/mL) altı | Çok düşük; kemikleri zayıflatabilir |
| 50 nmol/L (20 ng/mL) ve üstü | Çoğu kişi için kemik ve genel sağlık açısından yeterli |
| 125 nmol/L (50 ng/mL) üstü | Fazla; sağlık sorunlarına yol açabilir |

Laboratuvarların ve kılavuzların sınırları birbirinden biraz farklı olabilir. Sonucunu raporundaki aralıkla ve hekiminle değerlendir.

## Günde ne kadar D vitamini gerekir?

NIH'in günlük önerdiği miktarlar:

| Yaş ya da dönem | Günlük miktar |
| --- | --- |
| 0–12 ay | 10 mcg (400 IU) |
| 1–70 yaş | 15 mcg (600 IU) |
| 71 yaş ve üstü | 20 mcg (800 IU) |
| Gebe ve emziren kadınlar | 15 mcg (600 IU) |

1 mikrogram D vitamini 40 IU'ya eşittir (NHS). Ülkelerin önerileri farklı olabilir: NHS örneğin İngiltere'de yetişkinler için kış aylarında günde 10 mcg öneriyor. Sana ne kadar gerektiğini, özellikle gebelikte ve bir hastalığın varsa, hekiminle konuş.

## Fazla D vitamini zararlı mı?

Evet. NIH'e göre D vitamini zehirlenmesi kandaki kalsiyumu yükseltir. Ağır durumlarda böbrek yetmezliğine, yumuşak dokularda kireçlenmeye ve kalp ritmi bozukluğuna yol açabilir. Zehirlenme neredeyse her zaman takviyenin fazla alınmasından olur.

NHS, yetişkinlerin (gebe ve emzirenler dahil) günde 100 mikrogramdan (4.000 IU) fazla almamasını söyler. Güneşte kalmakla D vitamini fazlası olmaz (NHS). MedlinePlus'a göre fazlalık bulantı, kusma, iştahsızlık, kabızlık, kas güçsüzlüğü ve kilo kaybıyla belirti verebilir.

## Ne zaman hekime gitmelisin?

- Kemik ağrın, kas güçsüzlüğün ya da açıklanamayan bir kırığın varsa
- Risk gruplarından birindeysen ve hiç test yaptırmadıysan (örneğin yağ emilimini bozan bir hastalığın varsa ya da mide ameliyatı geçirdiysen)
- Gebeysen ya da gebelik planlıyorsan; Sağlık Bakanlığı'nın gebelere yönelik D vitamini destek programını hekimine sor
- Uzun süredir yüksek miktarda D vitamini takviyesi kullanıyorsan ve bulantı, kabızlık ya da kas güçsüzlüğü fark ettiysen

## Sık sorulanlar

### D vitamini eksikliği saç dökülmesi yapar mı?

Bu yazıdaki kaynaklar saç dökülmesini D vitamini eksikliğinin belirtileri arasında saymıyor. NIH'e göre D vitamininin kemik sağlığı dışındaki etkilerine dair kanıt yetersiz ya da çelişkili. NHS ise saç dökülmesini demir eksikliğinin daha az görülen belirtileri arasında sayar.

### Güneşlenerek D vitamini eksikliği giderilir mi?

Güneş D vitamininin ana kaynağıdır, ama güneşin ciltte kanser riski de vardır. MedlinePlus'a göre hekim düzeyi yükseltmek için genellikle takviye ya da D vitamini içeren besinleri önerir; bu, daha fazla güneşlenmekten daha güvenlidir. Pencere arkasından alınan güneş D vitamini üretmez (NIH).

### D vitamini testi aç karnına mı yapılır?

MedlinePlus'a göre D vitamini testi için özel bir hazırlık gerekmez. Başka testlerle birlikte yapılıyorsa hekimin ya da laboratuvarın talimatına uy.

### D2 mi D3 mü?

İkisi de kandaki D vitaminini yükseltir. NIH'e göre D3 düzeyi daha fazla ve daha uzun süre yükseltebilir. Hangisini ne kadar kullanacağına hekiminle karar ver. Takviyelerdeki farklı biçimleri genel olarak [Her Gıda Takviyesi Aynı Etkiyi mi Sağlar?](https://www.carewithki.com/kesfet/her-gida-takviyesi-ayni-etkiyi-mi-saglar) yazımızda anlattık.

## Kaynakça

- MedlinePlus. Vitamin D Test. https://medlineplus.gov/lab-tests/vitamin-d-test/
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D – Fact Sheet for Consumers. Son güncelleme 8 Kasım 2022. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-Consumer/
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D – Fact Sheet for Health Professionals. Son güncelleme 27 Haziran 2025. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
- NHS. Vitamin D. Son inceleme 3 Ağustos 2020. https://www.nhs.uk/conditions/vitamins-and-minerals/vitamin-d/
- Özdemir AA, Ercan Gündemir Y, Küçük M ve ark. Vitamin D Deficiency in Pregnant Women and Their Infants. J Clin Res Pediatr Endocrinol. 2018;10(1):44–50. [doi:10.4274/jcrpe.4706](https://doi.org/10.4274/jcrpe.4706)

_Bu yazı genel bilgilendirmedir; tanı veya tedavi önerisi değildir._