# Vulva nədir? Vulva ilə vaginanın fərqi

- Səhifə: https://www.carewithki.com/az/meqaleler/vulva-ve-vagina-ferqi
- Dərc: 11 noyabr 2026
- Mövzular: Vaginal sağlamlıq
- Mövzu səhifəsi: Vaginal sağlamlıq və intim qulluq https://www.carewithki.com/az/meqaleler/movzu/vaginal-saglamliq
- Dərc edən: care with .ki (məzmun prinsipləri: https://www.carewithki.com/az/mezmun-prinsipleri)

![Vulva nədir? Vulva ilə vaginanın fərqi](https://www.carewithki.com/blog/az/vulva-nedir.jpg)

> Vulva qadının xarici cinsiyyət nahiyəsinin adıdır. Xarici və daxili dodaqlar, klitor və vagina girişini əhatə edən nahiyə vulvanın hissələridir (ACOG). Vagina isə uşaqlıqdan xaricə uzanan, əzələlərlə əhatə olunmuş kanaldır. Gündəlik dildə «vagina» sözü çox vaxt vulva əvəzinə işlədilir, amma ikisinə qulluq fərqlidir: yuyulan yer vulvadır, vaginanın içi yuyulmur (NHS).

Vulva qadının xarici cinsiyyət nahiyəsinin adıdır. Xarici və daxili dodaqlar, klitor və vagina girişini əhatə edən nahiyə vulvanın hissələridir (ACOG). Vagina isə uşaqlıqdan xaricə uzanan, əzələlərlə əhatə olunmuş kanaldır. Gündəlik dildə «vagina» sözü çox vaxt vulva əvəzinə işlədilir, amma ikisinə qulluq fərqlidir: yuyulan yer vulvadır, vaginanın içi yuyulmur (NHS).

**Qısaca:**

- Vulva xaricdən görünən cinsiyyət nahiyəsidir; vagina isə içəridəki kanaldır (ACOG).
- Vulvanın hissələri: xarici dodaqlar (labia majora), daxili dodaqlar (labia minora), klitor, vagina girişini əhatə edən nahiyə (vestibul) və onun iki yanındakı Bartolin vəziləri (ACOG).
- Vagina girişinin ətrafında nəzərəçarpan dəri qıvrımlarının olması tamamilə normaldır (NHS).
- Cinsiyyət nahiyəsini yumaq üçün su və sadə sabun kifayətdir; vaginal şırınga, ətirli məhsullar və vaginal dezodorant tövsiyə olunmur (NHS, ACOG).
- Vulvada qaşınma, göynəmə, ağrı və ya dəri dəyişikliyi hiss etsəniz, həkimə müraciət edin (ACOG).

## Vulva nədir?

ACOG-a (Amerika Mama-Ginekoloqlar Kollecinə) görə vulva qadının xarici cinsiyyət nahiyəsidir. Hissələri:

- **Xarici dodaqlar (labia majora):** xaricdəki dəri qıvrımları.
- **Daxili dodaqlar (labia minora):** içəridəki dəri qıvrımları.
- **Klitor:** vagina girişinin yaxınlığında yerləşən cinsi orqan.
- **Vestibul:** vagina girişini əhatə edən toxuma.
- **Bartolin vəziləri:** vagina girişinin iki yanında, dərinin altında yerləşən iki vəzi. Cinsi əlaqə zamanı nəmliyə kömək edən maye ifraz edir.

## Vulva ilə vagina arasında fərq nədir?

ACOG-a görə vulva qadının xarici cinsiyyət nahiyəsidir: xarici və daxili dodaqlar, klitor və vagina girişini əhatə edən nahiyə. Vagina isə uşaqlıqdan xaricə uzanan, əzələlərlə əhatə olunmuş kanaldır. NHS vaginanın içinin yuyulmamasını, vaginal şırınga edilməməsini tövsiyə edir

ACOG-a görə vagina əzələlərlə əhatə olunmuş, boru şəkilli quruluşdur və uşaqlıqdan bədənin xaricinə uzanır. Uşaqlığın vaginaya açılan girişinə uşaqlıq boynu (serviks) deyilir (NHS).

Yəni vagina içəridədir; vulva isə xaricdən görünən nahiyədir. Bu fərq gündəlik qulluq üçün vacibdir:

- **Vulva:** xarici nahiyə. NHS-ə görə cinsiyyət nahiyəsi su və sadə sabunla yuyula bilər.
- **Vagina:** daxili kanal. NHS vaginanın içini yumamağı, vaginal şırınga etməməyi, vaginal dezodorant istifadə etməməyi tövsiyə edir.
İntim zona və vulva qulluğunu [İntim zona qulluğu bələdçisi](https://www.carewithki.com/az/meqaleler/intim-zona-qullugu-beledcisi) yazımızda ətraflı izah etdik. Vaginanın turş mühitini isə [Vaginal pH nədir, nə qədər olmalıdır? Necə ölçülür?](https://www.carewithki.com/az/meqaleler/vaginal-ph-nedir) yazımızda.

## Vulvanın görünüşü insandan insana dəyişirmi?

Bəli. NHS-ə görə vagina girişinin ətrafında nəzərəçarpan dəri qıvrımlarının olması tamamilə normaldır və çox vaxt heç bir problem yaratmır. Daxili dodaqlar yetkinlikdən sonra da, erkən yetkinlik yaşına qədər inkişaf etməyə davam edir (NHS).

Cinsiyyət nahiyəsinin görünüşünü dəyişmək üçün edilən estetik prosedurlar barədə iki mənbənin xəbərdarlığı:

- **ACOG:** görünüşü və ya cinsi funksiyanı dəyişməyə yönəlmiş genital estetik prosedurlar tibbi baxımdan zəruri deyil. Ciddi risklər daşıyır; təhlükəsizliyi və effektivliyi sübut olunmayıb. Risklər arasında ağrı, qanaxma, infeksiya, çapıq, hissiyyatın itməsi və cinsi əlaqədə ağrı var.
- **NHS:** daxili dodaqları kiçiltmə əməliyyatı 18 yaşdan əvvəl edilməməlidir. Əvvəlcə həkimlə danışmaq lazımdır; narahatlığın müalicə oluna bilən bir səbəbi ola bilər.
Cinsiyyət nahiyəsində rəng dəyişikliyini [İntim zonada qaralma niyə olur?](https://www.carewithki.com/az/meqaleler/intim-zonada-qaralma-niye-olur) yazımızda izah etdik.

## Vulva necə təmizlənir?

ACOG və NHS-ə görə vulva qulluğu: ilıq su ilə yaxalayın, sürtmədən qurulayın; cinsiyyət nahiyəsi üçün su və sadə sabun kifayətdir; pambıq alt paltarı geyinin. Vaginal şırınga etməyin; ətirli sabun, ətirli tualet kağızı, vaginal dezodorant, qadın spreyi və talk pudrası istifadə etməyin; dar şalvar və alt paltarından çəkinin

ACOG-un vulva problemlərinin qarşısını almağa və ya keçirməyə kömək edə biləcək tövsiyələri:

- Vulvanı ilıq su ilə yaxalayaraq təmiz saxlayın; sürtmədən, yüngülcə basaraq qurulayın.
- Dar şalvar və dar alt paltarı geyinməyin; pambıq alt paltarına üstünlük verin.
- Aralıq hissəsi pambıq deyilsə, kolqotka geyinməyin.
- Dezodorantlı və ya plastik örtüklü bez və tampon istifadə etməyin.
- Ətirli sabun və ətirli tualet kağızı istifadə etməyin.
- Vaginal şırınga etməyin; qadın spreyləri və talk pudrası istifadə etməyin.
NHS-in bakterial vaginozun qarşısını almağa dair tövsiyələri də oxşardır:

- Cinsiyyət nahiyəsini su və sadə sabunla yuyun; vannada çimmək əvəzinə duş qəbul edin.
- Vannaya ətirli sabun, köpük, şampun, duş geli və ya antiseptik maye əlavə etməyin.
- Vaginal dezodorant, vaginal yuma vasitəsi və ya vaginal şırınga istifadə etməyin.
- Alt paltarını sərt yuyucu vasitə ilə yumayın.

## Vulvada hansı problemlər tez-tez rast gəlinir?

ACOG-a görə vulvaya təsir edə bilən vəziyyətlər:

- **Follikulit:** tük köklərində bakteriya ilə bağlı kiçik, qırmızı, bəzən ağrılı qabarcıqlar. Təraş, mum və ya sürtünmə ilə ola bilər; çox vaxt öz-özünə keçir.
- **Təmas dermatiti:** sabun, parça və ya ətir kimi şeylərin dərini qıcıqlandırması. Güclü qaşınma, göynəmə və sancma yarada bilər.
- **Bartolin kistası:** vəzinin tıxanması ilə vagina girişinin yanında yaranan şişkinlik. Adətən ağrısızdır; infeksiyalaşarsa, ağrılı absesə çevrilə bilər.
- **Skleroz və qırmızı yastı dəmrov:** qaşınma, göynəmə və cinsi əlaqədə ağrıya səbəb ola bilən dəri xəstəlikləri; vulvanın dərisi nazik və ağ görünə bilər.
- **İnfeksiyalar:** göbələk infeksiyası və genital herpes kimi cinsi yolla keçən infeksiyalar.
- **Menopauza:** estrogen azaldıqca quruluq, göynəmə, qaşınma və qıcıqlanma arta bilər; vulva qıcıqlandırıcılara qarşı daha həssas olur.
Vulvadakı qaşınmanın səbəblərini [Vaginal qaşınma niyə olur?](https://www.carewithki.com/az/meqaleler/vaginal-qasinma-niye-olur), menopauzadakı dəyişiklikləri isə [Menopauza dövründə intim qulluq ehtiyacları niyə dəyişir?](https://www.carewithki.com/az/meqaleler/menopauza-dovrunde-intim-qulluq-ehtiyaclari-niye-deyisir) yazımızda izah etdik.

## Nə vaxt həkimə müraciət etməlisiniz?

ACOG-a görə bu hallarda ginekoloqa və ya həkimə müraciət edin:

- Vulvanın dərisində dəyişiklik hiss etmisinizsə
- Qaşınma, göynəmə və ya ağrınız varsa
- Vulvada keçməyən şişkinlik, yara və ya rəng dəyişikliyi varsa
- Vagina girişinin yanında ağrılı şişkinlik yaranıbsa
Həkim sizi müayinə edə, ağrınızı və gündəlik vərdişlərinizi soruşa və lazım olduqda axıntıdan nümunə götürə bilər. Bəzi hallarda diaqnoz üçün kiçik toxuma nümunəsi (biopsiya) lazım ola bilər (ACOG).

## Tez-tez verilən suallar

### Vulva ilə vagina eyni şeydirmi?

Xeyr. Vulva xaricdən görünən cinsiyyət nahiyəsidir: dodaqlar, klitor və vagina girişinin ətrafı. Vagina isə uşaqlıqdan xaricə uzanan daxili kanaldır (ACOG).

### Vulva necə təmizlənir?

ACOG-a görə ilıq su ilə yaxalayıb sürtmədən qurulamaq kifayətdir. NHS cinsiyyət nahiyəsi üçün su və sadə sabun tövsiyə edir. Vaginanın içi yuyulmur; vaginal şırınga, vaginal dezodorant və ətirli məhsullar tövsiyə olunmur (NHS, ACOG).

### Daxili dodaqların xarici dodaqlardan uzun olması normaldırmı?

NHS-ə görə vagina girişinin ətrafında nəzərəçarpan dəri qıvrımlarının olması tamamilə normaldır və çox vaxt problem yaratmır. Narahatlıq hiss edirsinizsə, həkimlə məsləhətləşin.

### Vulvada qabarcıq niyə olur?

Mümkün səbəblərdən biri təraş, mum və ya sürtünmə ilə bağlı follikulitdir; çox vaxt öz-özünə keçir (ACOG). Qabarcıqlar keçmirsə və ya böyüyürsə, həkimə müraciət edin (ACOG).

## Mənbələr

- ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists). Disorders of the Vulva: Common Causes of Vulvar Pain, Burning, and Itching. Son yeniləmə: aprel 2020, son baxış: fevral 2024. https://www.acog.org/womens-health/faqs/disorders-of-the-vulva-common-causes-of-vulvar-pain-burning-and-itching
- ACOG. Elective Female Genital Cosmetic Surgery. Committee Opinion No. 795. Yanvar 2020. https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-opinion/articles/2020/01/elective-female-genital-cosmetic-surgery
- NHS. Labiaplasty (vulval surgery). https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/cosmetic-procedures/cosmetic-surgery/labiaplasty/
- NHS. Bacterial vaginosis. Last reviewed 19 June 2026. https://www.nhs.uk/conditions/bacterial-vaginosis/
- NHS. Periods and fertility in the menstrual cycle. Son baxış: 5 yanvar 2023. https://www.nhs.uk/conditions/periods/fertility-in-the-menstrual-cycle/

_Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır; diaqnoz və ya müalicə tövsiyəsi deyil._